/
Terug naar overzicht

Joep van Lieshout heeft een werkplaats, net als Rubens!

Door: Museum Boijmans Van Beuningen

Spring naar fragment...

Duur: 08:07
  • Het leven van Achilles 00:45

    Voor de tapijtserie koos Rubens acht gebeurtenissen uit het leven van Achilles:

    1. Thetis doopt Achilles in de Styx.
    2. De centaur Chiron onderricht Achilles
    3. Achilles temidden van de dochters van Lycomedes
    4. Achilles vertoornd op Agamemnon
    5. De teruggave van Briseïs
    6. Thetis ontvangt van Vulcanus de wapenrusting voor Achilles
    7. Achilles doodt Hector
    8. De dood van Achilles

    De meeste onderwerpen zijn gebaseerd op de Ilias van Homerus. Maar sommige gebeurtenissen, zoals de doop, haalde Rubens uit beschrijvingen van latere klassieke schrijvers. De enige schets die niet in bezit van Museum Boijmans Van Beuningen is, toont de teruggave van Briseïs. Deze bevindt zich in het Detroit Institute of Arts.

  • AVL 01:18

    Atelier Van Lieshout (AVL), opgericht in 1995 door de kunstenaar Joep van Lieshout (1963), is een multidisciplinaire kunststudio voor installaties, design, meubelen en architectuur. De naam van de studio geeft aan dat de kunstwerken voortkomen uit het brein van de kunstenaar en geproduceerd worden door een creatief team van kunstenaars, ontwerpers en architecten.

  • Cascade 02:07

    Het beeld dat hier in het atelier te zien is heet Cascade en is op 6 maart 2010 geplaatst op het Churchillplein in Rotterdam.

  • Vier series tapijten 02:28

    Rubens ontwierp vier series tapijten. De eerste reeks (1616-1618) had de heldendaden van de Romeinse consul Decius Mus tot onderwerp. Ze werden gemaakt voor een onbekende edelman uit Genua. De oorspronkelijke geschilderde kartons behoren tot de topstukken van het Liechtenstein museum in Wenen. De tweede serie had het leven van de Romeinse keizer Constantijn tot onderwerp. De reeks bevindt zich nu in het Philadelphia Museum of Art.

    De derde serie, de grootste die Rubens ooit maakte, was een verbeelding van de Triomf van de Eucharistie en werd rond 1626 speciaal gemaakt voor aartshertogin Isabella Clara Eugenia, de dochter van de Spaanse koning Filips II. De twintig tapijten waren bestemd voor de kerk van de Descalzas Reales in Madrid (Koninklijke ongeschoeide Clarissen), waar ze zich nog steeds in het klooster bevinden. De vierde en laatste serie ging over het leven van Achilles.

  • The Towering Inferno 02:42

    Van 29 mei tot 26 september 2010 is de tentoonstelling The Towering Inferno van AVL te zien in de voormalige onderzeebootloods van de Rotterdamse Droogdokmaatschappij aan de Dokhaven in Rotterdam.

  • Weven en spiegelbeeld 03:20

    De ontwerpen die Rubens maakte zijn spiegelbeeldig ten opzichte van de uiteindelijke tapijten. Dit had te maken met de weeftechnieken. Op basis van de uitgewerkte modelli van Rubens werden kartons gemaakt die dezelfde grootte hadden als de uiteindelijke tapijten. Deze kartons zijn niet bewaard gebleven maar het is bekend dat de voorstellingen met krijt, aquarel en dekverf op papier waren getekend.

    De kartons werden in verticale repen gesneden zodat ze onder de kettingdraden van het weefgetouw konden worden gelegd. Zo kon de wever het onderliggende voorbeeld al wevend kopiëren. Op het bovenste vlak, waar hij werkte, maakte hij de noodzakelijke verbindingen van de verschillende kleuren en weefdraden. Dit bovenste vlak werd uiteindelijk de achterkant van het tapijt. De zijde die onder de ketting lag en een mooi egaal oppervlakte had werd de voorkant.

    Rubens moest er dus vanaf het begin rekening houden dat alles wat hij tekende spiegelbeeldig werd. Op de schetsen pakt Achilles met zijn linkerhand het zwaard; op het tapijt doet hij dat met rechts.

  • Terminologie 05:00

    Pas in de negentiende en twintigste eeuw is men systematisch gebruik gaan maken van termen als (olieverf)schets en modelli. Tegenwoordig wordt met een schets het eerste ontwerp aangeduid; in een modello wordt de schets verder uitgewerkt zodat die kan dienen als het directe voorbeeld voor een groot schilderij of tapijt. In Rubens’ tijd werd het woord schets zonder onderscheid gebruikt voor wat men tegenwoordig schets of modello noemt. Zo komen we de serie modelli van de Achilles serie in 1643 in de inventaris van Rubens’ schoonvader tegen als ‘Acht schetsen op panneel’.

    Voor olieverfschetsen op paneel gebruikte men in de zeventiende eeuw vaak het woord ‘tekening’. Dat woord werd ook gebruikt voor schetsen op papier. Om misverstanden te voorkomen gebruikt men tegenwoordig het woord tekening alleen voor werken op papier.

  • 15 april 2010 06:18

    Funky Bones is bij het Indianapolis Museum of Art geïnstalleerd op 15 april 2010. Verslaggeefster Sarah Green maakte een korte reportage.

  • Website en film 07:48

    Op de website van AVL is goede achtergrondinformatie te vinden over het werk van Joep van Lieshout. De installaties op de tentoonstelling The Towering Inferno maken deel uit van Slave City, utopie en distopie tegelijk. Aan de poort van Slave City wordt bepaald in welke vorm de mens die er aanklopt het meest nuttig is. Is hij of zij geschikt om mede de toekomst te bepalen of is alleen het lichaam gezond en geschikt voor orgaantransplantatie? Zijn de organen niet meer bruikbaar dan is het vlees misschien nog goed voor consumptie. Oude en versleten mensen tenslotte, kunnen nog goed worden omgezet in gas en dienen de stad als brandstof.

    Zo is Slave City een model van een samenleving waarin onze economische en ecologische principes tot het uiterste zijn doorgevoerd. In aflevering 6 van Boijmans TV wordt de kunstenaar door beveiliger Arie over zijn ideeën aan de tand gevoeld. Van Lieshout werkt aan een (animatie)film over Slave City.

Heen en weer. Van Peter Paul Rubens in Antwerpen naar Joep van Lieshout in Rotterdam; en dit alleen om te ontdekken dat er in vierhonderd jaar eigenlijk helemaal niet zo veel is veranderd? Rubens (1577-1640) stond aan het hoofd van een grote werkplaats en liet veel over aan zijn assistenten. Zij moesten bijvoorbeeld zijn olieverfschetsen uitwerken tot grote schilderijen of modelli. In de schetsen komen de enorme kennis, de creativiteit en de geniale techniek van Rubens zelf samen.

Bij Atelier Van Lieshout in Rotterdam gaat het nu nog net zo; zelfs de manier waarop een schets wordt uitvergroot, met een raster, is zeventiende eeuws. Maar niet alles is vergelijkbaar. Rubens grijpt in zijn werk terug op de klassieke mythologie en laat de onsterfelijke Achilles langzaam maar zeker op zijn ondergang afstevenen. Van Lieshout verbeeldt een moderne maatschappij, als de onze, waarin economische en ecologische principes alleen een tikje consequenter worden doorgevoerd.

Credits

Camera en editing: BoogieMen